Richtlijnen · bronnen · praktijk

Richtlijnen voor temperatuurmapping, helder uitgelegd

Geen lange normtekst, maar een praktische vertaalslag. Kies hieronder de bron of vraag die voor uw situatie relevant is: GDP, IGJ, WHO, ISPE, apotheken, HACCP, medical devices, zomer- en wintermapping of datalogger-verhuur.

Waar draait het om?

  • Waar zitten de warmste en koudste punten?
  • Blijft de opslag binnen de afgesproken temperatuurgrenzen?
  • Waar moet de monitoringsensor hangen?
  • Wanneer is herkwalificatie of zomer- en wintermapping nodig?
Kort antwoord

Er is meestal geen enkele wettelijke formule die voor iedere ruimte bepaalt hoe temperatuurmapping moet worden uitgevoerd. GDP, GMP, WHO en ISPE vragen vooral om een risicogebaseerde, vooraf vastgelegde aanpak met acceptatiecriteria, gekalibreerde loggers en een rapport dat monitoringposities onderbouwt.

GRATIS TOOL

Voldoet u aan de richtlijnen?

Loop met de gratis auditcheck snel langs de belangrijkste punten uit GDP, GMP en HACCP en zie waar u mogelijk nog werk heeft.

Doe de auditcheck Alle tools
Bronnenoverzicht

Welke richtlijn is voor u relevant?

Temperatuurmapping raakt meerdere sectoren. Daarom tonen we per bron kort voor wie deze relevant is en wat de praktische betekenis is voor mapping, monitoring en rapportage.

Officiële EU-richtlijn

EU GDP 2013/C 343/01

Geneesmiddelenopslag en distributie

Belangrijk voor opslagruimtes, magazijnen en distributiepunten waar geneesmiddelen onder gecontroleerde temperatuurcondities worden bewaard.

  • Initiële mapping vóór ingebruikname
  • Representatieve omstandigheden
  • Sensorplaatsing op basis van mappingresultaten
  • Herhaling op basis van risico of wijzigingen
Bekijk GDP-vragen
Nederlandse toelichting

IGJ GDP FAQ

Groothandels, fabrikanten en GDP-praktijk

De IGJ FAQ helpt om het Europese GDP-richtsnoer in de Nederlandse praktijk te begrijpen. Wij gebruiken deze bron als praktische duiding bij GDP-eisen.

  • Voor wie GDP relevant is
  • Hoe IGJ de GDP-context toelicht
  • Verschil tussen geneesmiddelen, API’s en hulpmiddelen
Naar bron
Praktische mappingmethode

WHO TRS 961 Supplement 8

Opslagruimtes, magazijnen en temperatuurzones

WHO is vooral praktisch voor de uitvoering van mappingstudies: temperatuurprofiel, belading, seizoensinvloed en beoordeling van opslagzones.

  • Mappingdoel en meetopzet
  • Lege en beladen situaties
  • Zones die niet geschikt zijn voor opslag
  • Zomer- en wintermapping wanneer relevant
Bekijk seizoenen
Good practice

ISPE Controlled Temperature Chambers

Farma, labs, QA en controlled temperature chambers

ISPE helpt bij een risicogebaseerde lifecycle-aanpak voor kwalificatie, mapping, monitoring, wijzigingen en periodieke beoordeling.

  • Meetstrategie en sensorlocaties
  • Risicogebaseerde herkwalificatie
  • Lifecycle-aanpak voor gecontroleerde opslag
Lees over herkwalificatie
Koude keten

Apotheken en medische koelkasten

Apotheken, huisartsenpraktijken, klinieken en vaccins

Bij medische koelkasten draait het vaak om 2 tot 8 °C, een geschikte koelkast, gekalibreerde loggers, registratie en duidelijke acties bij afwijkingen.

Let op: het GDP-richtsnoer geldt voor groothandels en fabrikanten en reikt “tot de deur” van een instelling. Bínnen een apotheek of instelling gelden de Nederlandse Apotheek Norm (NAN), de Ziekenhuis Apotheek Standaard (ZAS) en de Geneesmiddelenwet (deugdelijk bewaren). De meetaanpak is vergelijkbaar (IGJ FAQ-GNM, vraag 4-5).

  • Geschiktheid van de koelkast
  • Sensorpositie in de opslagzone
  • Temperatuurregistratie en afwijkingen
Koelkastmapping
Sectorafhankelijk

HACCP, food, MDR en IVDR

Foodbedrijven, medical devices en IVD’s

GDP is niet voor alles het juiste kader. Bij food gaat het om HACCP en voedselveiligheid. Bij hulpmiddelen en IVD’s gaat het om MDR, IVDR en productspecifieke opslagcondities.

  • Productcondities blijven leidend
  • Temperatuurbeheersing moet aantoonbaar zijn
  • Mapping kan helpen als onderbouwing
Bekijk sectorvragen
Praktische vertaalslag

Wat betekent dit voor uw koelkast, koelcel of opslagruimte?

De richtlijnen geven niet altijd één exact aantal loggers of één vaste frequentie. Ze vragen om een logisch onderbouwde aanpak die past bij uw ruimte, producten en risico.

01

Meetopzet vooraf

Leg meetpunten, meetduur, acceptatiecriteria, beladingstoestand en eventuele testscenario’s vooraf vast in een kort mappingprotocol.

02

Gekalibreerde loggers

Gebruik herleidbaar gekalibreerde dataloggers. Wij werken met gekalibreerde loggers voor auditwaardige meetdata.

03

Hot- en coldspots

Beoordeel het werkelijke temperatuurverloop, de warmste en koudste punten, grensoverschrijdingen en tijd buiten specificatie. De hoogste en laagste temperatuur zijn bepalend, niet een gemiddelde of MKT (IGJ FAQ-GNM, vraag 35 en 38).

04

Sensorplaatsing

Plaats vaste monitoringapparatuur op basis van de mappingresultaten. Niet op gevoel, maar op basis van de gevonden risicoplekken.

05

Herkwalificatie

Herhaal mapping na relevante wijzigingen, afwijkende trends, reparaties, verplaatsing of wanneer seizoensinvloed nog niet onderbouwd is.

06

Zelf mappen met huur-loggers

Dataloggers huren is handig als u zelf een mapping wilt uitvoeren zonder apparatuur te kopen die u maar beperkt gebruikt.

Zomer en winter

Moet u een zomer- en wintermapping uitvoeren?

Niet altijd. Het hangt af van hoe gevoelig uw ruimte is voor externe omstandigheden. Bij ambient opslag, magazijnen, loading docks, buitengevels, ramen of wisselende HVAC-belasting kan seizoensinvloed relevant zijn. Bij koelcellen en vriescellen is twee-seizoenenmapping vaak minder vanzelfsprekend, maar het moet wel worden beoordeeld.

Zomermapping

Relevant bij warmtebelasting, zoninstraling, warme buitenlucht, veel deurbewegingen of een koelsysteem dat in de zomer harder moet werken.

Wintermapping

Relevant bij koude buitenmuren, loading bays, tocht, lage buitentemperatuur of ruimten waar koude zones kunnen ontstaan.

Risicogebaseerd besluit

Leg vast waarom één seizoen voldoende is, of waarom juist een tweede seizoensmapping nodig is. Die onderbouwing is vaak net zo belangrijk als de meting zelf (IGJ FAQ-GNM vraag 35; GDP-richtsnoer 9.4 voor seizoenschommelingen bij vervoer).

FAQ

Veelgestelde vragen over richtlijnen en temperatuurmapping

Praktische antwoorden op veelgezochte vragen rond GDP, IGJ, zomer- en wintermapping, meetpunten, dataloggers, kalibratie en rapportage.

Tip: gebruik deze FAQ als snelle ingang. De volledige bronlijst staat onderaan deze pagina.

GDP, IGJ en sectoren

Is temperatuurmapping verplicht?
Voor GDP-gereguleerde geneesmiddelenopslag is temperatuurmapping een belangrijk onderdeel van aantoonbare temperatuurbeheersing. EU GDP beschrijft dat een initiële mapping vóór ingebruikname onder representatieve omstandigheden moet worden uitgevoerd. Voor andere sectoren hangt de noodzaak af van het kwaliteitskader en de productspecifieke opslagcondities.
Wat is de rol van de IGJ GDP FAQ?
De IGJ FAQ is een Nederlandse toelichting op het EU GDP-richtsnoer. De FAQ vervangt het richtsnoer niet, maar helpt om de GDP-eisen in de Nederlandse praktijk beter te begrijpen.
Geldt GDP ook voor medical devices of food?
GDP is primair gericht op geneesmiddelen. Voor medical devices gelden MDR of IVDR en productspecifieke opslagcondities. Voor food gelden HACCP en voedselveiligheidseisen. De praktische vraag blijft vaak hetzelfde: kunt u aantonen dat temperatuurgevoelige producten onder de juiste condities worden opgeslagen?
Geldt GDP ook voor API’s?
Voor API’s gelden andere GDP- en GMP-kaders dan voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik. De praktische gedachte blijft vergelijkbaar: opslag, distributie, temperatuurbeheersing, traceerbaarheid en documentatie moeten passen bij het risico van het materiaal.

Uitvoering van een mapping

Wanneer moet u een temperatuurmapping uitvoeren?
Een mapping is logisch bij nieuwe ingebruikname, na verplaatsing, na reparatie of wijziging van koeling, HVAC of indeling, bij structurele temperatuurafwijkingen en wanneer u moet aantonen dat een opslagzone geschikt is voor temperatuurgevoelige producten.
Hoe lang duurt een temperatuurmapping?
De meetduur hangt af van het type ruimte, het gebruik en het risico. Voor koelkasten, vriezers en compacte ruimten wordt vaak 24 tot 72 uur gemeten (ISPE hanteert minimaal 24 uur). Voor magazijnen hanteert de IGJ als richtlijn 7 aaneengesloten dagen inclusief een weekend, met een minimum van 48 uur waarbij een variabele zich tweemaal voordoet (IGJ FAQ-GNM, vraag 35). De initiële mapping vindt plaats als de ruimte nog leeg is; daarnaast kan een meting onder belading nodig zijn.
Hoeveel dataloggers zijn nodig voor temperatuurmapping?
Er is geen universeel aantal dat altijd klopt. Het aantal meetpunten hangt af van volume, indeling, opslaghoogte, deuren, luchtstromen, koelunit, belading, productkritikaliteit en bekende risicoplekken. Voor kleine koelkasten wordt vaak met circa 9 meetpunten gewerkt, terwijl ruimten en koelcellen projectspecifiek worden bepaald.
Waar plaatst u dataloggers tijdens een mapping?
Dataloggers worden geplaatst op plekken waar producten staan en waar temperatuurverschillen kunnen ontstaan: hoeken, middenposities, boven- en onderzones, nabij deuren, ventilatie, verdampers, buitenmuren, ramen, loading docks en andere risicopunten. De plaatsing moet logisch en vooraf onderbouwd zijn.
Moet een mapping leeg of beladen worden uitgevoerd?
De mapping moet representatief zijn voor normaal gebruik. Soms is een lege mapping nuttig bij nieuwe apparatuur of OQ, maar voor de gebruiksfase is een beladen of gesimuleerde beladen situatie vaak relevanter. Bij twijfel legt u de keuze vast in het protocol en onderbouwt u die risicogebaseerd.

Zomer, winter en herkwalificatie

Moet u een zomer- en wintermapping uitvoeren?
Niet altijd. Bij ruimten die duidelijk worden beïnvloed door buitentemperatuur, zoninstraling, buitenmuren, loading docks of seizoensgebonden HVAC-belasting kan zomer- en wintermapping nodig of verstandig zijn. Bij koelcellen en vriescellen is twee-seizoenenmapping vaak minder vanzelfsprekend, maar het moet wel risicogebaseerd worden beoordeeld.
Wat is wintermapping?
Wintermapping is een temperatuurmapping tijdens koude externe omstandigheden. Daarmee beoordeelt u of een ruimte, koelcel, magazijn of distributiezone ook bij lage buitentemperaturen binnen de vastgelegde grenzen blijft.
Wat is zomermapping?
Zomermapping is een temperatuurmapping tijdens warme externe omstandigheden. Dit is vooral relevant voor ruimten waar warmtebelasting, zoninstraling, warme buitenlucht of intensiever koelen invloed kan hebben op de temperatuurverdeling.
Hoe vaak moet temperatuurmapping worden herhaald?
Er is meestal geen vaste wettelijke frequentie die voor iedere ruimte geldt. Herhaling hoort risicogebaseerd te zijn en is in ieder geval logisch na significante wijzigingen, verplaatsing, reparatie, verbouwing, afwijkende trends of wanneer seizoensinvloed nog niet goed is onderbouwd.

Dataloggers, kalibratie en rapportage

Welke temperatuurgrenzen moet u gebruiken?
De acceptatiecriteria komen in de eerste plaats uit de productspecificatie, het etiket, de fabrikantvoorschriften of interne kwaliteitseisen. Voor geneesmiddelen wordt vaak gewerkt met condities zoals 2 tot 8 °C, 15 tot 25 °C of andere productspecifieke limieten.
Moeten dataloggers gekalibreerd zijn?
Voor auditwaardige metingen is herleidbare kalibratie belangrijk. Wij werken met gekalibreerde dataloggers en leveren kalibratiecertificaten. De kalibratie is vastgelegd in certificaten van de leverancier. De kalibratiefrequentie wordt risicogebaseerd bepaald; een onderbouwing van de loggerfabrikant kan daarbij dienen (GDP-richtsnoer 3.3, IGJ FAQ-GNM vraag 37).
Kunt u zelf een temperatuurmapping uitvoeren met gehuurde loggers?
Ja. Dataloggers huren is een laagdrempelige manier om zelf een mapping uit te voeren zonder direct apparatuur te kopen. Voor een compleet auditwaardig resultaat zijn wel een meetplan, acceptatiecriteria, juiste plaatsing, uitlezing, analyse en rapportage nodig. Die onderdelen kunnen wij aanvullend verzorgen.
Wat verwacht een inspecteur of auditor in een mappingrapport?
Een goed rapport bevat de meetopzet, acceptatiecriteria, overzicht van meetpunten, gebruikte dataloggers, kalibratiestatus, meetresultaten, grafieken, hot- en coldspotanalyse, tijd buiten specificatie, conclusie en advies voor opslag- en monitoringslocaties.
Wat is het verschil tussen temperatuurmapping, kalibratie en validatie?
Kalibratie gaat over de nauwkeurigheid van een meetinstrument. Temperatuurmapping brengt de temperatuurverdeling van een ruimte of apparaat in kaart. Validatie of kwalificatie gebruikt die gegevens om te onderbouwen dat de opslag geschikt is voor het beoogde gebruik.

Twijfelt u welke richtlijn voor u relevant is?

Vertel kort wat u opslaat en waar. Dan vertalen wij de richtlijnen naar een praktische aanpak voor uw koelkast, vriezer, koelcel of opslagruimte.

Vraag praktisch advies